Waarde lezer, er is een onderwerp waar ik al een tijdje over aan het nadenken ben of ik het er wel- of niet met u over ga hebben. Want… sommige onderwerpen liggen toch een ietsie pietsie gevoelig. En toch heb ik besloten om het te benoemen. Het gaat over: Schakelen.
De reden dat ik met mezelf over stag ben gegaan is dat we onlangs een super gezellige en leuke Zijspandag hebben georganiseerd. Mensen konden zich opgeven om een half uur les te krijgen op een zijspanmotor. Overigens gaan we dat volgend voorjaar opnieuw organiseren, maar dat is een terzijde. Ik zag dat de meeste mensen heel netjes konden schakelen; ondanks dat ze op een vreemde motorfiets reden van iemand anders. Maar bij sommige deelnemers zag ik de zijspanbak best wel heftig bewegen tijdens de schakelmomenten. En natuurlijk; het spel van koppelen, remmen en schakelen op een vreemde motor is altijd even wennen. Toch zijn er een paar basisprincipes, die u op elk schakel-voertuig kunt toepassen, waardoor u voortaan vrijwel gelijk, het proces van naar een hogere versnelling gaan, soepel kunt laten verlopen.
Nou verwacht ik dat met de aanhef de meeste onder u hun schouders zullen ophalen en bij zichzelf denken: “Huh, schakelen? Dat kan ik toch prima”. En dat zal waar zijn; immers weet u uw zijspanbolide overal in Europa te krijgen; verwacht ik.
Maar toch. Wanneer u ‘opschakelt’ naar een hogere versnelling, hoort u veelal een tevreden ‘klak’. Of ‘klik’. Of ‘klonk’. Vrolijk gaat u dan bijvoorbeeld van 3 naar 4. Echter; wanneer u dat niet op een ideale manier doet, zal een ongewenste reactie van uw motor het gevolg zijn. Een schokje, of schok; een slippend achterwiel; een omhoog gaand stuur, etc. Er zijn allerlei reactiekrachten die dan kunnen ontstaan. En ach; wanneer u op uw solomotor rijdt; dan bent u de enige die het voelt. Maar…. wanneer u iemand achterop heeft zitten, die het momenten van schakelen niet ziet gebeuren, zal een heftig heen en weer gaan, tot botsende helmen, het gevolg kunnen zijn.
En dan aangekomen waar ik naartoe wilde; wanneer u op een zijspanmotor zit, met al z’n reactiekrachten’, zal de bak (heftige) schokken en slingeringen kunnen meemaken. Het is fijner om dat zoveel mogelijk te voorkomen.
Een aantal jaren geleden had ik me voor een opfriscursus opgegeven bij Rob Teffer in Lelystad; u niet onbekend, hoop ik. Hij hoorde mijn rijervaringen aan en ik mocht gelijk gaan rijden; hij in de bak om te instrueren. En denk nou niet dat ik zelfingenomen ben, maar ik weet dat ik goed kan schakelen. Rob en ik kenden elkaar nog niet, maar vanaf de eerste schakelmomenten keek hij om naar me en zei: “Man, wat kun jij goed schakelen!” Een cursus van Rob duurt een ruim dagdeel en tijdens alle manoeuvres waarbij hij in de bak zat, heeft hij wel zes keer dat herhaald. En neem van mij aan; Rob is niet iemand die snel complimenten uitdeelt; als iets hem niet zint, dan krijg je het van deze oud-diender het rechtstreeks en zonder omhaal van woorden, te horen. Rob houdt van duidelijkheid en dat siert hem, ben ik van mening.
Een stapje nòg verder terug in de tijd; het was in 2006 dat ik in Frankrijk woonde en in het bezit was van een BMW Z8. Mijn trots. En ik noemde haar Angelina. Maar die naam is een terzijde. Het werk bestond uit het runnen van een Chambres d’hôtes (bed&breakfast) en met 6 gastenkamers was het best een druk leven met het komen en gaan van vele gasten. Met de één had je nauwelijks gesprek en met een ander juist heel veel. Dat gaat zoals het gaat. Op een dag kwam er een Nederlands echtpaar aan en we hadden een leuke klik. Hij (Harry) vertelde dat hij rij-instructeur was bij de politie, om politiemensen dus op te leiden om nòg beter (en veiliger) te kunnen rijden en vertelde er enthousiast over. Hij zag m’n Z8 staan en vroeg me: “kun jij er een beetje in rijden, Mark”. ‘Zwaar’ beledigd als ik was nodigde ik hem uit voor een ritje en vond dat ik het prima deed… Nou; Harry was anders van mening 🙂
De hele opsomming van tips en adviezen zal ik u besparen, maar één ding is me tot de dag van vandaag bijgebleven, en dat is het schakelen. Harry vertelde me dingen die voor motoren èn voor auto’s golden en gelden.
De bedoeling is om tijdens de schakelmomenten het voertuig niet te laten schokken. Dus in één vloeiende lijn de acceleratie te laten gebeuren. Met name bij het wat enthousiaster accelereren wil de motor- of zijspanmotor bij het verkeerd omgaan met de koppeling/gas, gaan schokken. Of duiken van de voorvork en/of omhoogkomen, van links naar rechts bewegingen en u herkent vast wel wat ik bedoel.
Harry legde het me uit. Allereerst: net voordat je wilt gaan schakelen, neem je het gas iets terug; (waardoor je de kracht van de acceleratie er een beetje eruit haalt). En dan pas dan ga je opschakelen. Je zult daardoor merken dat de versnellingsbak vele soepeler reageert. Daarbij hoef je de koppeling niet helemaal naar het handvat hoeft te trekken, wat resulteert in een soepeler ‘klikklikklik’ tijdens het accelereren. Probeer maar eens uit, zou ik zo zeggen.
Met onderstaande grafieken, welke ik even provisorisch in elkaar gedraaid hebt, begrijpt u uiteraard wat ik bedoel.
De-accelereren, kan ook soepel. Ik heb het dan niet over: je zit in de vierde versnelling, rijdt 90 km/h en gaat even naar 75 km/h en blijft in de vierde versnelling. Nee, ik heb het over zachter gaan rijden, vaak met remmen erbij en dan een lagere versnelling kiezen.
Een beginnersfout is natuurlik dat je op een veel te hoge snelheid al de lagere (te lage) versnelling hebt gekozen. Niet doen, dat gaat altijd gepaard met een flinke schok. De motor en versnellingsbak protesteren. In z’n algemeenheid moet de versnelling die u wilt kiezen, passend zijn bij de snelheid. Ook die eerste versnelling alleen kiezen wanneer de snelheid echt ‘slak’ is.
Het is niet: remmen tot de gewenste snelheid; dan koppeling in; daarna lagere versnelling kiezen; daarna de koppeling op laten komen en als de koppeling helemaal uit is, om dan pas gas te gaan geven.
Het is een ‘spel’ van het moment kiezen dat je wilt schakelen. Wanneer de gewenste snelheid bereikt is, (door remmen en/of remmen op de motor) is het schakelmoment tegelijkertijd gedoseerd ontkoppelen èn tegelijkertijd beginnen met iets gas geven. Dan gaat het terugschakelen veel meer in een ‘rechte lijn’ met heel veel minder schokbewegingen. Bijkomend voordeel is dat je motor/versnellingsbak/koppeling dit ook veel plezieriger vind en veel langer z’n werk goed blijft doen.
Nou, waarde lezers, dat was hem dan. Natuurlijk is hiermee niet alles gezegd en geschreven en mocht u uw schakel-ei kwijt willen, dan kunt u me natuurlijk mailen. En ik hoop dat het motorrijden na wat oefenen, een blije schokvrije ervaring gaat worden!
COPYRIGHT © 2025 ZIJSPAN21, ZWOLLE, DOOR MARK VAN BRAAM
Niets uit deze bovenstaande informatie mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, website of openbaar gemaakt worden in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, opname, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ZIJSPAN21.
